» Материалы за Наурыз 2019 жылы

Аға туралы толғаныс

Биыл сексен жастың сеңгіріне шыққан ардақты аға туралы толғанысымызды баян етпес бұрын бірер шындықтың басын ашып алғанымыз жөн болар. Ол мынау: біріншіден, мен ол кісімен қызметтес, аралас-құралас болған емеспін. Тума-туыстығымыз да жоқ. Осы «жоқтардың» ішінде жақын таныстығымыз, сәлем түзулігі ғана бар. Бұған қоса көзі ашық, көкірегі ояу азамат ретінде ол кісінің алдымен өзіне, сонан кейін отбасына, кейін елге сіңірген еңбегінен біршама хабардармыз. Әңгіме арқауы белгілі дәрігер, тұлғасы да, тұғыры да биік Тұрғанбай Маханов жайлы болып отыр.

Менің түсінігімде, Тұре­кеңдей азаматтар барша қазаққа ортақ. Осы күнге дейін ру сұраспай өсіп-өнген аға ұрпақ өкілін бүгін біздің руға бөлмей-ақ қойғанымыз жөн. «Шебердің қолы ор­тақ» дегендей жылуы бүкіл елге тең тараған аға­мыз­ды биік мемлекеттік деңгейге, абырой-атақтың биі­гіне алып шыққан  да өзінің ішкі жоғары мә­дениеті мен ар-ұяты және өз кәсібіне адалдығы   деп пайымдаймыз. 

 Әлем әдебиеті алыптарының бірі Л.Толстой 1903 жылдың қаңтарында қатты ауырып қалады. Өзі өлім мен өмірдің арасында жатса да жазушының қолынан қаламы түспепті. Бұрыннан қалыптасқан әдеті бойынша жаңа жыл басында күнтізбе сатып алады екен. Ал бұл жолы науқасқа шалдығуына байланыс­ты күнтізбе алуға мүмкіндігі болмаған. Оны өзі түзуді шешіпті. Әр күнге сол сағаттарда ойға түскендерін, өзіне дейінгі ойшылдардың тұжырымдарын, қанатты сөздерін жаза берген екен. Осылайша, 1903 жылдың өзіндік толық күнтізбесін түзіп шыққан. Мені айрықша қызықтырғаны 20 қаңтардағы жазғаны. Онда «...Біздің өміріміз – ойларымыздың салдары. Егер адам жақсылықты көбірек ойлап, жақсы сөйлесе – қуаныш ажырамас көлеңкедей адамға үнемі еріп жүреді. Ал егер теріс пиғылмен ойланып, дөрекі сөйлесе – түрлі қиыншылықтар өгізге жегілген арбадай ізінен қалмайды. Жеккөрушілік пен қатыгездікті сүйіспеншілік пен жақсылық қана жеңе алады. Мәңгілік заң дегеніміз –осы» делінген.

Күнтізбе жайлы айтып отырған себебіміз, ондағы ұлы жазушының өзі тәнті болған кісілік қасиеттер мен мағыналы өмір сүрудің негізгі ұстындары біздің кейіпкеріміздің де болмысында берік орныққан. Оған Т.Махановпен ондаған жылдар бірге қызмет етіп келе жатқан, бүгінде елағасы атанған әріптестері мен ізбасар­ларының ой-пікірлері дәлел.

Л.Толстой 6 ақпандағы күнтізбе пара­ғына «барлық Ұлы істер баяу, елеусіз атқарылады» деп жазыпты. 

– Тұрекең 1976 жылы облыстық орталық ауруханаға бас дәрігер болып келді. Содан 2004 жылға дейін басқарды. Тұрекеңнің тұлғасында бөліп атайтын, өзіміз әріптес-іні ретінде тәнті болған кісілік дара қасиеттер өте көп. Аса сабырлы да білімді болатын. Меніңше ең бастысы, ол адамды құрметтей білді. Ешкімге даусын көтеріп ұрысып, болмаса әріптестердің көзінше намысына тиетін сөз айтқанын естігенім жоқ. Оны ортадан дараландырып тұратын тағы бір қабілеті ұйымдастырғыштығы. Иә, Тұрекең шебер ұйымдастырушы. Қазіргі күні де медициналық орталықтың құр­метті директоры ретінде бірқатар іс-шараларды сапалы ұйымдастыруға араласып, ақыл-кеңесін айтып тұрады. Көп нәрсе көз алдымызда өтіп жатыр, содан байқайтыным, Тұрекеңнің тұсында көптеген жас маман білікті тәрбие алды. Білімдерін көтеру мақсатында Мәскеу, Киев, Алматы қалаларындағы меди­­циналық орталықтарға оқуларға жиі барып тұрды. Мұндай кезде ағамыз ми­нистрлік алдындағы беделін де пайдаланатын. Оларды алдымен реанимация бөліміне жіберетін. Содан шыңдалатын. Бұл да ағамыздың басшы ретінде жас мамандарды тәрбиелеу тәсілінің бірі еді, – дейді әріптес інісі, облыстың бас хирургі Абдолла Шүленбаев. 

Ел алдындағы беделінің қандай бол­ғанын мына бір мысалдан көруге болады. КСРО әлі тарай қоймаған 1989 жылы Жоғарғы Кеңеске депутат сайлауы жүрді. Біздің облыстан Тұрекеңмен қатар, бір әйел мен Байқоңыр қаласынан жоғары шенді офицер сайлауға түсті. Әрине, Мәскеудің офицерді қолдайтыны бесенеден белгілі. Алайда, көпшілік таңдауына түскенде сай­лаушылардың басым бөлігі біздің кандидатымызды жақтап дауыс берді. Осылайша Тұрғанбай Маханұлы Жоғарғы Кеңестің депутаты мандатын алды. Тұрекеңнің депутат болып сайлануы медицина саласындағыларға ғана емес, барша қызылордалықтарға жақсылық әкелді. Қаражаттың тапшы кезі. Еңбекақы айлап берілмей қалатын. Барлық салада осындай ауыр қаржылық ахуал қалыптасқан. Ғимаратқа жөндеу жүргізбек былай тұрсын, ауруханалар мен емханаларды  қажетті медициналық тауарлармен, дәрі-дәрмек, құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету мұң болған уақыт еді. Бұл бүкіл республика бойынша орын алған дағдарысты кезең-тұғын. Ал Тұрғанбай Маханұлы, депутаттық мандатын пайдаланып, Қызыл­ордаға диагностикалық орталық салуды қолға алды.

Күнтізбеден: /24 наурыз/ «Кемеңгер адам үш өзгермелі түрде танылады: алыс­тан қарасаң, ол сұсты да салмақты  адамдай көрінеді. Жақындасаң – оның бия­зы да ақкөкірек жан екенін көресің. Сөзін тыңдағанда – ол саған қатаң да дөрекі адам­дай сезіледі» дейді қытай мәтелі.

– Мен қызметке 1977 жылы келдім. Мені осында дәрігерлікке қабылдап, кәсіпке тереңірек баулыған Тұрекең. «Тартынба, адал жұмыс істе. Рахатын кейін көресің» деді. Қазір араға ондаған жылдар түскен соң алғашқы кездесуімізді ойға алсам, Тұрекеңнің айтқаны айна-қатесіз келгеніне көз жетіп, көңіл семіреді. Расында біз өз мамандығыңа түпкілікті берілу дегенді көбіміз Тұрекеңнен үйрендік. Бұл кісінің ерекшелігі әріптестерін жамандыққа қимайды. Олардың қай-қайсысы жөнінде ешқашан асығыс шешім қабылдаған емес. Барлығын ақыл таразысына тартып, жан-жағымен кеңесіп, келісіп барып кесімін айтады. Кәсібімен қатар өмірге деген адалдығы ағамыздың абыройын көз алдымызда асқақтатып келеді. Іскер адамның адалдығы менің ойымша, оны кемеңгерлікке апармай қоймайды. Мұны Тұрекеңнің өмір тәжірибесінен көріп келеміз. Бірде жаңа аурухананың ауласына апарып көп тал еккізді. Құрылысы әлі бітпеген, ашық-шашық жатқан жерге қайдан ағаш шықсын деп күдіктендік. Еңбегіміз зая кететіндей болды. Ал бірнеше жылдан кейін жаңа ғимаратқа көшкенімізде  бұрынғы еккен ағаштарымыздың бой алып, көктеп тұрғанына көзіміз тояттады. «Ағамыз осылай боларын күні бұрын білген екен ғой» деп бір жайнап қалғанбыз, – дейді әріптесі, терапевт Оңталап Өмірзақов.

Күнтізбеден:Осындайда Эпиктет деген грек ғұламасының «адамды дүниеге келгені, өмірден өткені, сондай-ақ тапқан табысынан, жиған-терген дүние-мүлкінен айрылғаны үшін аяп керегі жоқ. Себебі, бұлар о бастан оған тиесілі нәрселер емес. Адамды өзінің шынайы жекеменшігі саналатын – адамдық қалыбынан айырылып қалғаны үшін аяу қажет» деген тұжырымы еріксіз ойға оралады.

Азға қанағат етіп,  еңбегінен нағыз рахат тапқан екеу болса бірі,  біреу болса өзі осы кісі деп ойлаймын. Бұл жерде ағамыздың қанағатшылдығын бекер айтып отырған жоқпын. Бір жылдары Тұрекеңді министрлік жоғары қызметке де шақырған. Жақсы үй-жәй ұсынғанын да білеміз. Ағамыз болса «мен туған жеріме қызмет ете берейін» деп ондай лауазымнан бас тартты.  Біз ол кісіні осындай қарапайымдылығы мен ар тазалығы үшін ерекше құрмет тұтамыз.

Күнтізбеден үзінді /22 наурыз/»...адамдар болмаса кімге қызмет етер едің».

Әріптес інісі, травматолог Амантай Нұрмышұлы:

Тұрекеңнің өзі мамандығы бойынша – травматолог. Бұл жағынан шынында әріптеспіз. 2000 жылы шақырып алып «1-ші дәрежелі травматологсың. Бізге келесің» деп кесіп айтты. Ол кез өте қиын уақыт еді. Басқаны айтпағанда, ота жасайтын медициналық құралдар жетісе бермейтін. Қазірмен салыстыруға да келмейді. Мәселен, бүгінде шамамен, күн сайын 10-12 ота жасаймыз. Гипс қолданбаймыз. Ота жасаған науқастарымыз ертеңіне тұрып кетеді.

Орталық заманауи озық техникалармен жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілген. Өзіміз шеберлік сағаттарын жиі өткізіп тұрамыз. Астанада, шетелдерде болатын ғылыми конференцияларға қатысып тұрамыз. Әрине, бұлардың бәрі бірден бола қойған жоқ. Тұрғанбай Маханұлы сынды ізденімпаз, басшыларға сөзі өтетін, жоғары лауазымды әріптестерге кәсіби позицияларын тыңдата алатын абзал ағаларымыздың еңбегінің жемісі. Ағамыз жайлы пікір білдірер болсақ, менің ойыма ол кісінің қарапайымдылығы мен өз ісіне берілген ыждағаттылығы түседі.

– Біздің облысымызда тұңғыш лазарет 1853 жылы ашылса, содан бері қарай халыққа медициналық қызмет көрсету дәстүрінің  іргесі берік қаланды.  Кеңестік кезеңде де, одан кейінгі уақытта да Сыр медицинасы алдыңғы қатардан көрініп келеді. Бәрі де адамның қолымен жасалатындықтан, біздің саланың өсіп-өркендеуіне, бірнеше игі бастамалардың көтерілуіне, әріптестер арасында ынтымақты қарым-қатынас орнап, ұрпақ сабақтастығының қалыптасуына Тұрғанбай Маханұлының және сол кісінің замандастарының сіңірген еңбегі ұшан-теңіз. Ағамыз травматолог болып қызмет ете жүріп, кандидаттық диссертация қорғады. Бірнеше шәкірттер тәрбиелеп шығарды. Қазіргі Б.Баймаханов, Д.Дәулетбаев, М.Абдуллаев сияқты дәрігер ғалымдар Тұрғанбай ағаның тәлім-тәрбиесін алып, ғылым жолына түскен ізбасарлары. Ол кісі бүгінгі күні ұжымның алтын діңгегі болуымен қатар Сыр медицинасының символына айналған тұғырлы тұлға, – дейді ОМО директоры Нұриддин Әмитов.

Күнтізбеден: /25 желтоқсан/ «бас­қаларды өзіңді құрметтегендей қадір­лей білу, олармен өзгелер саған қалай қатынасса деп тілесең, сондай деңгейде қатынасу – міне мұны адамды сүю ілімі деп атаса болады. Бұдан жоғары ештеңе жоқ». (Конфуций).

«Өз кәсібіне берілгендіктің арқа­сында Тұрғанбай сенің артыңда жер қайысқан қолдай ұжымың бар» деп жолдастары сүйсініп айтады екен. Сірә, бұл ағамыздың ең басты табысы, сарқылмас қазынасы, өшпес өнегесі, қайталануы қиын мектебі болар бәлкім. Әлі күнге дейін күйбең тірлікте туындайтын көкейтесті сұрақтар,  медициналық қызметтің сапасына қатысты көтерілетін күрмеулі мәселелер болсын Тұрекеңнің кеңесімен орындалып жатады. Арагідік өзі «мен айлық үшін келмеймін, сендерді көру үшін келемін. Содан рухани ләззат аламын» деп те қояды екен. Осы пікірдің астарында көре білген, сезе алған жанға адамның тағдыры алдындағы жауапкершілік, адам­сүйгіштік, мәрттік, рухани-адами мол қасиет, зор байлық жатыр десек, орынды.

Ол әріптестерімнің әрқайсысы құл­дилап құзға құламасын, зымырап көкке самғасын деп жұмыстанды. Ұлы даланың кеше ғана көзі мәңгіге жұмылған ұлы абыздарының бірі Әбіш аға айтқан­дай, Тұрекең «ескілік түпкілікті еңсе­ріл­мей, жаңалық түбегейлі орныға қоймаған ауыспалы, арпалысты тұста» да белсенді басшылық қызмет жасады. Осы бір өлара уақыт ағамыздың арғы-бергіні сарапқа салып, өз тағдырын ел тарихымен өзектестіре сараптайтын кемелдік кезеңіне тұспа-тұс келген-ді. Өмірдің осы өткелегінен де, тағдырдың тағы бір талайлы сынынан да Тұрекең шашасына шаң жұқтырмаған дүлдүлдей абыройы асқан, мерейі тасқан қалпында мүдірмей өтті. Абызша қайырсақ, «бұл рух тарландарының ғана қолынан келер ерен еңбек, перен ыждағат» еді. Бәріне оның ниетінің таза­лығы мен игілікке толы ой-санасының сергектігі себеп болса керек.

Шәкерім қажы «Адамдағы ынсап, әділет, мейірім – үшеуін қосып айтқанда, ұждан деген ұғым шығады» деп түйеді. Ал ар-ұжданын бәрінен жоғары қоя білу өнері Тұрекеңдей аға өрнектей алған өнеге.


Нұрлыбек МЫҢЖАС,

облыстық «Рухани жаңғыру» орталығының жетекшісі, 

«Құрмет» орденінің иегері.

https://syrboyi.kz/tagilim/28978-aa-turaly-tolanys.html 

27-03-2019, 16:39

Сіздің сәбиіңіз туылды:

Сіздің сәбиіңіз туылды: ҚР Денсаулық сақтау министрлігі жаңа туған нәрестеге не береді

  Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорында жаңа туылған ҚР азаматына не берілуі тиіс екені айтылды. Бұл туралы Қазақпарат.

Қордың баспасөз қызметі айтып өткендей, "Медициналық дәрі қорабына" су термометрі, медициналық термометр, зарарсыздандырылған таңғыш, мұрын жолдарына арналған сұйықтықтан тазалайтын құрал, балаларға арналған крем, балаларға арналған сабын, қолға арналған антисептик және регидратациялық тұздар, зарарсыздандырылған шөп кіреді. 

Қолдан және аралас жолмен қоректенетін балаларға бір жасқа дейін тегін емшек сүтін алмастырғыш мына жағдайларда беріледі:

— Егер емізетін анада ВИЧ инфекциясы, туберкулездың белсенді түрі анықталса;

— Егер ана цитостатиктерді, радиактивті, тиреоидты, психотропты, есірткілік препараттарды қабылдаса;

— Егер емізетін ананың қан жүйесінде және қантүзу аппараттарында ауыр дерттердің, онкологиялық аурулардың түрі болса, бүйрек жеткіліксіздігінің дамуына байланысты бүйректің ауыр дерттерімен ауырса, іріңді-септикалық аурулар, гипогалактиканың алғашқы формалары болса;

— Психологиялық аурулары болса (психоз және босанғаннан кейінгі ауыр депрессиялар), туа біткен және жүре пайда болған жүрек ақаулары болған жағдайда, жүрек дерттеріне шалдықса, эндокринді аурулардың ауыр дерттері кездессе, аллергиялық аурулардың күрделі түрлері кездессе;

— Егер балада туа біткен лактазды жетіспеушілік, галактоземия, фенилкетонурия, "үйеңкі шәрбаты" ауруы болса;

"Қоспа асыранды нәрестелерге, көпұрықтық жүктіліктен туылған балаларға, аналары стационалық емде жатқан балаларға, күндізгі бөлімде оқитын студент-аналардың балаларына беріледі", — деп толықтырды ӘМСҚ. 

26-03-2019, 15:39

Антибиотиктер жайлы 20 шындық

Халықтың медициналық білімін жетілдіру мақсатында білікті клинфармаколог Жанар Сыздықованың кеңесінKyzylorda-news.kzel.kzсайтына сілтеме жасап назарға ұсынады.

- Алкоголь антибиотиктердің тиімділігін төмендететіні рас па?

- Иә. Себебі, Антибиотик және алкоголь бір-бірімен үйлеспейтін екі нәрсе. Алкоголь антибиотиктердің жанама әсерін күшейтеді. Ұйқының қанбауы, бас айналу, жүректің айнуы, асқазан бұзылысы секілді жайсыздықтарға тап боласыз.

Одан бөлек:

– бас ауруының күшеюі;

– асқазанның түйілуі, лоқсу;

– тершеңдік;

– жүрек соғысының жиілеуі;

– қан қысымының лезде көтерілуі;

– бауырдың бұзылысы;

– теріде аллергиялық белгілер;

– ең ауыры – өлімге әкеледі.

Бұл уақытта организм инфекцияның әсерінен әлсіреп тұрғандықтан, алкоголь денсаулыққа зиян келтірмейді дегеннің өзінде тезірек айығуға кедергі болады.

Спирттік сусындарды тек антибиотиктерді қабылдап жүрген уақытта ғана емес, одан кейінгі үш-төрт күн бойы қабылдамаған дұрыс!

- «Антибиотиктерді алма шырынымен, сүтпен ішуге болмайды», – дейді, расымен солай ма?

- Расында апельсин, грейпфрут, алма, ананас және тағы басқа шырындармен, сонымен қатар сүтті тағамдармен ішуге тиым салынады. Неге? Себебі, бұл айтылғандар (ілгерідегілер) антибиотиктердің сіңу процесін өзгертіп, емделу тиімділігіне зиянын тигізеді.

Сол сияқты бұл сұйықтықтарды таблетка қабылдаған соң, үш сағаттан кейн ішуге болады.

Ең дұрысы – бөлме температурасындағы су. 200 мл мөлшерде су ішуге тырысыңыз. Бұл лоқсудың алдын алып, асқазанмен байланысты кері эффектілердің туындауынан сақтайды.

- Антибиотиктерді тамақтану барысында қабылдаса бола ма?

- Бұл жерде сізге тағайындалған антибиотиктің түріне байланысты. Кейбіреулерін міндетті түрде бос асқазанға ішу керек, сонда ғана оның әсері жақсы болады. Ал кейбірін тамақтанып болған соң, қабылдайсыз. Бұл үшін дәрігеріңізбен ақылдасып немесе препараттың нұсқаулығына көз жүгірткен абзал.

- Антибиотикпен үйлестіруге келмейтін қандай тағам түрлері бар?

- Қатаң тиым салынған тағам түрлері жоқ, сондықтан рационыңызды өзгертудің қажеттілігі шамалы.

Уақытша ұсыныстар ғана болуы мүмкін. Жоғарыда антибиотикті сүтпен бірге ішуге болмайтыны туралы сөз қозғалды. Сол секілді май, йогурт, сыр мен тағамдық қоспаларды таблеткаға дейін бір-бір жарым сағат, қабылдағаннан кейін үш сағат пайдаланбаған жөн.

- Ал дәрі ше?

- Спиртке негізделген кез келген препараттармен қатар ішуге тиым салынады. Айтпақшы, бір қарағанда спиртпен тамақты шайып, не сүрту пайдалы болып көрінгенімен, одан да зиян шегуіңіз мүмкін.

Ал басқа да кері әсері бар препараттардың тізімі антибиотиктің нұсқаулығында тұрады. Оны міндетті түрде оқып шыққан жөн. Себебі, олар бір-біріне жанама әсер етіп, ағзаға пайдасын азайтады.

- Кері әсерін төмендету үшін антибиотиктерді белгіленген мөлшерден аз қабылдаса бола ма?

- Жоқ. Сіз өз организміңізге зиян келтіріп қана қоймай, бактерияларға да жағдай жасап бересіз. Оның нәтижесі көңіліңізден шықпайтыны анық. Шалажансар микробтар мутацияланып, антибиотиктерге үйреніп алады. Бұл – қабылдап жатқан препараттан ешқандай пайда күтпе деген сөз. Сіз дерттен айықпағандықтан, дәрігеріңіз жаңа препаттарды тағайындауға мәжбүр болады.

Есте сақтаңыз: антибиотиктің дозасын әуел бастан сіздің организміңізге зияны аз тиетіндей, ал бактерияларды тиімді құртуға лайықтап тағайындайды.

- Жұту оңай болу үшін таблеткаларды бөлшектеуге бола ма?

- Жоқ, бұл антибиотиктің жұмысына кедергі келтіруі мүмкін.

- Антибиотиктерді бір тәулікте қалай дұрыс қабылдауға болады?

- Антибиотиктің тиімділігі бір күнде қалай қабылдағаныңызға да байланысты. Егер «тәулігіне екі рет ішу керек» десе, әр 12 сағат сайын қабылдап отырыңыз. Ал үш рет деп көрсетілсе, қабылдау уақытының арасы сегіз сағаттан болады.

- Антибиотиктер гормондық контрацептивтердің тиімділігін төмендететіні рас па?

- Рас. Міндетті түрде дәрігеріңізге қалай қорғанатыныңызды жеткізіңіз. Ол сізге жүкті болып қалмау үшін кеңес береді.

- Неге антибиотиктер ішектерде проблема тудырады?

- Антибиотиктердің басты тапсырмасы – ауру тудыратын бактерияларды өлтіру. Соның нәтижесінде микроағзадағы теңгерім бұзылып, диарея, іштің кебуі, метеоризм секілді жағымсыздықтарға ұшыратады. Бір апта қабылданған антибиотик ішектегі микрофлораның құрамын бір жылға дейін өзгертіп жібереді.

- Ішекті тезірек қалыпқа келтіру үшін не істеу керек?

- Тірі микроағзасы бар биоқоспаларды қабылдауға (пробиотиктер) болады. Бұл антибиотиктерден әлсіреп қалған ішекке орналасып, микрофлораны қайтарып, бұрынғы қалпына келтіріп, бұзылыстардың қаупін төмендетеді.

Зерттеулер дәлелдегендей, ең жақсы нәтижені сүт қышқылды бактериялары бар пробиотиктер мен Saccharomyces boulardii ашытқыш саңырауқұлақтары береді.

Мұндай биоқоспаларды антибиотиктерді қабылдап жүріп те, толық крусын қабылдап болған соң да пайдалануға рұқсат. Тек олардың арасында үш сағаттық үзіліс болу керек. Әйтпесе, қоспаның пайдасы ұзаққа сақталмайды.

- Ішектегі микрофлораларды қалыпқа келтіру үшін йогурт пен айран ішсе бола ма?

- Пробиотиктер азық-түліктерде де кездеседі. Ішектің жағдайын жақсарту үшін антибиотик терапиясы кезінде немесе аяқтаған соң ферменттелген тағамдарды рационыңызға енгізіңіз: ашытылған қырыққабат; уксус қолданылмаған тұздалған тағамдар; мисо жапон сорпасы; ферменттелген тұзды сүт өнімі; сүт қышқылы (йогрут пен айран).

- Антибиотиктің бір курсын қабылдасам да, жазылатын түрім жоқ. Не істеу керек?

- Инфекция қайта келгені – жақсы белгі емес. Мүмкін бактерияларыңыз сіз ішкен препаратқа бейімделіп алған болар. Десе де, бұл да нақты жауап болмайды. Әлсіз иммунитетіңізбен жаңа бактериялық ауруды қағып әкеткен шығарсыз. Қандай жағдай болмасын, емдеп жатқан дәрігеріңізбен кеңесіңіз. Ол сізге басқа антибиотиктер жазып беруі керек.

Екі курстың ортасында уақыт жоғалтып немесе төзе тұрамын деп ойламаңыз. Сізге бастысы – дертті жылдамырақ жеңу.

- Антибиотиктерді жиі-жиі іше берсе, әсері болмай қалуы мүмкін бе?

- Мүмкін, тіптен тиімділігі жоғалу да ғажап емес. Микробтардың антибиотиктерге төзімділігі адам денсаулығына ең үлкен қауіп әкеледі. Микроағзалар мутацияланып, дәрілерге бейімделіп алады. Оның нәтижесінде әлі заманауи ғылым жеңе алмай келе жатқан жаңа супербактерия дүниеге келеді. Бұл – өте қауіпті! Мәселен, антибиотиктерге төзімділігі кесірінен туберкулезден жылына 250 мың адам ажал құшады.

Өкінішке қарай, сол супербактериялардың өмірге келуіне өзіміз кінәліміз. Антибиотиктерді дұрыс пайдаланбаймыз немесе соңына дейін жеткізбейміз, дәрігерге жүгінбей өздігімізден препараттарды жөн-жосықсыз қабылдай береміз.

Антибиотиктердің жұмысын жақсартқыңыз келсе, оларды қабылдаудағы басты тәсілдерден ауытқымаңыз.

- Ағзаға зиян келтірмес үшін, антибиотиктерді жылына қанша рет қабылдаған дұрыс?

- Антибиотиктер дәрумен емес. Оны тек дәрігердің тағайындауымен ішу керек. Егер сізде бактериялы инфекция болса, терапевт сізге өткен жылы қанша рет қабылдағаныңызға қарамай, антибиотик жазып береді.

- Балаларға антибиотик қабылдауға бола ма?

- Әлбетте. Егер балада бактериялы инфекция болса, дәрігердің белгілеуімен антибиотиктер ішуге болады.

-Антиобиотиктер қан анализіне әсер ете ме?

- Иә. Кейбір антибактериялы препараттардан:

– Лейкоциттердің деңгейі төмендейді. Нақты айтқанда дәл мұндай реакцияны көпшілігімізге таныс антибиотик левомицетин (хлорамфеникол) береді;

– Гистамин деңгейі өседі. Бұлай гликопептидті антибиотик жұмыс жасайды;

– Бауыр сынамасының нәтижесі бұрмаланады. Бұл эффект пенициллин және стрептомициннен келеді.

– Сонымен қатар, антибиотиктер гемоглобин мен тромбоциттер деңгейін түсіріп, қанның ұю уақытын созып, антиглобулин тестінің нәтиежесін бұрмалайды.

Мұндай кері көрсеткіштердің болатынын медицина мамандары жақсы біледі. Сол себепті, сізді қан анализіне антибиотикті тағайындаған дәрігер жіберсе, препараттың әсерін есепке алып, дұрыс нәтиже шығаратынына күмәніңіз болмасын.

Ал егер басқа дәрігер жолдаса, оған міндетті түрде антибиотик қабылдағаныңызды ескертіп қойыңыз.

- Антибиотиктер қан анализіне әсер етуін қашан тоқтатады?

- Антибиотиктердің қаншалықты көмегі болғанын білу үшін, қан тапсыру уақытын, емдеу курсын қабылдаған соң 14 күн өткенде ғана белгілеңіз.

- Антибиотик қабылдап жүріп күнге күюге (загар алуға) бола ма?

- Кеңес берілмейді. Кейбір антибиотиктер терінің фотосезімталдығын арттырады. Бұл дегеніңіз, күнге күю (загар) кезінде теріңіз пигментенуге ұшырауы мүмкін.

Егер күннің сәулесіне шомылуға ынтығып тұрсаңыз, өз дәрігеріңізбен ақылдасқаныңыз жақсы.

- Спортпен шұғылдануға ше?

- Дұрысы – шұғылданбау! Антиобиотиктердің кері әсері шаш етектен – диареядан бастап, жүрек аритмиясына дейін баруы ықтимал. Онымен қоса, сіңірлердің жағдайы күрт нашарлап кетеді. Тиісінше, ол түрлі жарақаттарға шалдықтырады. Сол себепті антибиотиктерді қабылдап жүрген уақытта, мүмкіндігіңізге қарай, спорттық жаттығуларды қоя тұрыңыз. Егер фитнес залына баруды жалғастырсаңыз, жүктемені азайтып, жаттығу уақытын да біршама қысқартыңыз.

Ауруды жеңу – өз қолыңызда...
21-03-2019, 15:38

«Қазіргі қуанышты жаңалық осы» Біртанов сүйінші сұрады

ҚР Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов «Нұр Отан» партиясының XVIII съезінен кейін журналистердің сұрағына жауап берді. «Денсаулық саласына қатысты Мемлекет басшысы нақты тапсырма қойды.

Елбасы тікелей атап өткендей, дамытуды қажет ететін ең маңызды бағыт – алғашқы медициналық көмек, амбулаториялық көмек. Себебі дамыған елдерді алсақ, жалпы бүкіл дәрігердің консультациялық көмегінің 80%-ы – алғашқы медициналық көмектің мамандары, яғни жергілікті учаскелік дәрігерлер, терапевт, педиатрлар», — деді Елжан Біртанов.
 Сонымен қатар, ол осы бағытты дамыту үшін бірнеше нақты тапсырма берілгенін атап өтті. «Елбасы Жолдауында да ең жиі кездесетін ауруларды арнайы мемлекеттік бағдарламаға көшіруді айтты. Осыған орай, 2019 жылдың қаңтарынан бастап, осы бағдарламаны енгізіп жатқан дәрігерлердің, мейірбикелердің жалақысын 20% көтердік. Қазіргі қуанышты жаңалық – дәрігерлердің жалақысын көтеру», — деп сөзін жалғады министр.
 Сондай-ақ, Елжан Біртанов министрлік осы саладағы басым бағыттарды игеруге дайын екенін айтты. «Алғашқы көмектің қолжетімділігін арттыру үшін жұмыстар басталып кеткен. Ол үшін дәрігер үйге жақын болу керек. Біз үлкен ауруханаларда 20 дәрігер отырғанына үйреніп қалғанбыз. Оған жету үшін тұрғындар 40 минут кететінін анықтадық. Автобусқа отырып жеткенше ұзақ уақыт. Енді осының орнын толтыру үшін мемлекеттік-жекеменшік әріптестік негізінде кіші орталықтар ашылады. Сонда дәрігерге 5-10 минутта жететіндей қыламыз. Осылайша, халық алғашқы медициналық көмекке тез қол жеткізеді», — деп сөзін түйіндеді Денсаулық сақтау министрі.

www.qazbrand.info

14-03-2019, 14:53

Мейірбикенің жалақысы 100 мыңға дейін өседі - Елжан Біртанов


ҚР Денсаулық сақтау министрі Елжан Біртанов медицина саласындағы жалақысы төмен қызметкерлердің айлығын 30 процентке көтеруге қатысты есеп-қисапты жариялады, деп xабарлайды ҚазАқпараттілшісі.


Министрдің айтуынша, ағымдағы жылы 1 шілдеден бастап жалақысы төмен барлық медбикелер және кіші медициналық персоналдың жалақысы 30 процентке өседі. "Мысалы, мейірбикенің орташа жалақысы 76 мыңнан 100 мыңға дейін көтеріледі. Ал кіші медициналық персоналдың айлығы 48 мыңнан 64 мыңға артады. Оған қоса, жоғары сұранысқа ие мамандықтар бойынша дәрігерлердің жалақысы да ұлғаятын болады. Жалпы, 225 мыңнан астам медицина қызметкерлерінің жалақысы өседі. Осыған орай, 2019 жылы республикалық бюджеттен 37,6 миллиард теңге, ал 2020 жылдан бастап 78,7 миллиард теңге бөлінеді", - деді Е.Біртанов Үкіметтің бүгінгі отырысында. Айта кетейік, кеше "Нұр Отан" партиясының XVIII сьезінде ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаев төмен жалақы алатын бюджеттік сала қызметкерлерінің айлығын 30 процентке көтеруді тапсырды. Бұдан бөлек, әкімдік қызметкерлерінің жалақысы 25 процентке көтеріледі. Осы мақсатта 1 триллионға жуық қаржы бөлінеді.   

1-03-2019, 15:48